ΚΡΑΣΙ ΑΜΑΣΣΙ · 3 ΓΕΝΙΕΣ
Αμάσσι: Η σπάνια ελληνική ποικιλία που επέστρεψε στη φιάλη
Μια λευκή ποικιλία από τη μνήμη της Αμάσσιας στην αμπελουργική γη του Πόζαρ
Μερικά σταφύλια επιβιώνουν επειδή καλλιεργούνται συστηματικά. Άλλα επιβιώνουν επειδή μια οικογένεια αρνείται να τα ξεχάσει. Το Αμάσσι ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Από παλιά κλήματα κοντά στο Πόζαρ πέρασε σε μια σύγχρονη μονοποικιλιακή εμφιάλωση, μεταφέροντας μαζί του το όνομα της Αμάσσιας και μια οικογενειακή ιστορία ξεριζωμού και συνέχειας.
I
Το όνομα που κρατά ζωντανή την καταγωγή
Το όνομα Αμάσσι συνδέεται με την Αμάσσια του Πόντου και την καταγωγή της οικογένειας Θωμαΐδη. Όταν αποκτήθηκαν οι πρώτοι αμπελώνες το 1936, η ποικιλία υπήρχε ήδη στην περιοχή. Η οικογένεια διατήρησε την καλλιέργειά της ως σύνδεση με τις ρίζες της.
Τα παλιά κλήματα καλλιεργούνται σε παραδοσιακή κρεβατίνα. Η όψιμη ωρίμανση οδηγεί σε επιλεκτικό τρύγο με τέσσερα περάσματα. Ο Σάββας Θωμαΐδης σπούδασε αμπελουργία και οινολογία στην Ιταλία και, παρουσίασε την πρώτη μονοποικιλιακή εμφιάλωση Αμάσσι από Έλληνα οινολόγο.
Οι διαφορετικές ωριμότητες και οινοποιήσεις συνεχίζουν να μελετώνται. Το Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ συμμετέχει σε έρευνα για το γενετικό υλικό και τις καλλιεργητικές πρακτικές της ποικιλίας.
II
Η πρώτη μονοποικιλιακή εμφιάλωση
Ο Σάββας Θωμαΐδης ταξίδεψε στην Ιταλία για σπουδές στην αμπελουργία και την οινολογία με το βλέμμα στραμμένο στη συγκεκριμένη ποικιλία. Επιστρέφοντας, έγινε ο πρώτος Έλληνας οινολόγος που παρουσίασε το Αμάσσι μόνο του σε φιάλη. Η κίνηση αυτή είχε πρακτική και συμβολική σημασία: έδωσε στο σταφύλι αναγνωρίσιμο όνομα και επέτρεψε στους καταναλωτές να το δοκιμάσουν χωρίς να χάνεται μέσα σε ένα χαρμάνι.
Η εμφιάλωση ήταν η αρχή και όχι το τέλος της προσπάθειας. Στο οινοποιείο εξετάζονται διαφορετικές ωριμότητες και τρόποι οινοποίησης, ενώ η ακαδημαϊκή έρευνα μελετά κλώνους και καλλιεργητικές πρακτικές. Αυτή η συνεργασία μπορεί να βοηθήσει ώστε η διάδοση του Αμάσσι να βασιστεί σε καλύτερη γνώση του φυτού και όχι μόνο στον ενθουσιασμό γύρω από τη σπανιότητά του.
III
Τι εκφράζει το Αμάσσι στο ποτήρι
Η βασική ετικέτα παράγεται αποκλειστικά από Αμάσσι και ανήκει στους ξηρούς λευκούς οίνους. Τα σταφύλια μεγαλώνουν σε αργιλοαμμώδη εδάφη, με κρύους χειμώνες και έντονες θερμοκρασιακές εναλλαγές το καλοκαίρι. Πριν από τη ζύμωση προηγείται παραμονή των σταφυλιών σε χαμηλή θερμοκρασία. Έπειτα το κρασί ζυμώνει ελεγχόμενα και μένει για πέντε μήνες σε ανοξείδωτη δεξαμενή, σε επαφή με τις οινολάσπες του.
Στην όψη είναι ανοιχτόχρωμο και φωτεινό. Το αρωματικό του προφίλ κινείται ανάμεσα σε ώριμη μπανάνα, αχλάδι και πράσινο μήλο, με μια διακριτική αίσθηση βανίλιας. Έχει όγκο στο στόμα, αλλά διατηρεί φρεσκάδα και ισορροπία. Μια ελαφρά ορυκτή εντύπωση και η επίγευση που επιμένει συμπληρώνουν τον χαρακτήρα του. Η προτεινόμενη θερμοκρασία σερβιρίσματος είναι περίπου 12 βαθμοί Κελσίου.
IV
Πώς να το απολαύσετε
Η υφή του επιτρέπει να σταθεί δίπλα σε φαγητά με κάποια λιπαρότητα. Ζυμαρικά με κρεμώδεις σάλτσες, κοτόπουλο, μοσχαράκι γάλακτος και ψάρια καπνιστά ή μαγειρεμένα με λευκή σάλτσα είναι επιλογές που δεν καλύπτουν τα αρώματά του. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει αρκετή ένταση στο πιάτο, χωρίς να χάνεται η δροσιά του κρασιού.
Καμία τεχνική περιγραφή, ωστόσο, δεν αντικαθιστά την επαφή με τον τόπο. Στο οινοποιείο ο επισκέπτης μπορεί να δει την κρεβατίνα, να καταλάβει γιατί ο τρύγος γίνεται σταδιακά και να συγκρίνει το Αμάσσι με άλλες ετικέτες. Η δοκιμή αποκτά τότε ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο: το άρωμα στο ποτήρι συνδέεται με παλιά κλήματα, οικογενειακές επιλογές και τη συστηματική προσπάθεια διάσωσης μιας ελληνικής ποικιλίας.
